Sorun-1: 7036 sayılı İMK m.3-(18) ihtiyari arabuluculuk kapsamında uygulanabilir mi?

6325 sayılı HUAK’nun 18’nci maddesi de dahil olmak üzere ilk onsekiz maddesi gerek ihtiyari, gerekse ilgili madde de hüküm bulunmayan hallerde ve uygun düştüğü ölçüde dava şartı arabuluculuk kapsamında uygulanır.[1] Ancak 7036 sayılı İMK m.3 ile düzenlenen ve ilgili fıkraları 6325 sayılı HUAK m.18/A’ya işlenen dava şartı arabuluculuğa ilişkin hükümlerin, ihtiyari arabuluculuk kapsamında da uygulanabilmesine imkan tanınmamıştır.[2]  O halde, inceleme konusu olan; 7036 sayılı İMK m.3-(18) “… İşverenin yazılı belgeyle yetkilendirdiği çalışanı da görüşmelerde işvereni temsil edebilir ve son tutanağı imzalayabilir…” hükmünün, sadece dava şartı arabuluculuk kapsamında uygulanabileceğini öncelikle belirtmek gerekir.

7036 sayılı İMK m.3/(18)’de “Arabuluculuk görüşmelerine taraflar bizzat, kanuni temsilcileri veya avukatları aracılığıyla katılabilirler. İşverenin yazılı belgeyle yetkilendirdiği çalışanı da görüşmelerde işvereni temsil edebilir ve son tutanağı imzalayabilir.” düzenlemesine yer verilmiş, madde gerekçesinde “…Arabuluculuk görüşmelerine tarafların bizzat, kanuni temsilcileri veya avukatları aracılığıyla katılabileceği, işverenin de yazılı belgeyle yetkilendirdiği çalışanı tarafından temsil edilebileceği hükme bağlanmaktadır. Tasarıyla değiştirilmesi öngörülen 6325 sayılı Kanunim 15 inci maddesinde de tarafların arabuluculuk görüşmelerine bizzat, kanuni temsilcileri veya avukatları aracılığıyla katılabilecekleri hükme bağlanmaktadır…” denilmiş, 6325 sayılı HUAK Yönetmeliği m.25-(1)’de “Arabuluculuk görüşmelerine taraflar bizzat, kanuni temsilcileri veya avukatları, idareler ise oluşturacakları komisyon aracılığıyla katılabilirler. İşverenin adi veya resmi yazılı belgeyle yetkilendirdiği çalışanı da görüşmelerde işvereni temsil edebilir ve son tutanağı imzalayabilir.” Hükmü konulmuştur.

Sorun-2: İşverenin yetkilendirdiği çalışanın imzalayabileceği belgeler nelerdir?

7036 sayılı İMK m.3/(18)’de Arabuluculuk görüşmelerinde, “İşverenin yazılı belgeyle yetkilendirdiği çalışanı da görüşmelerde işvereni temsil edebilir ve son tutanağı imzalayabilir.” hükmünde, işverenin yetkilendirdiği çalışanına iki farklı yetki verildiği, bunlardan ilkinin “temsil” ikincisi ise “son tutanağın imzalanması” olduğu anlaşılmaktadır. Bir görüşe göre yetkili çalışanın sadece son tutanağı imzalayabileceği, sürece ilişkin diğer tutanakları ise imzalayamayacağı iddia edilmiş ise de, biz bu görüşe katılmıyoruz. Zira madde metninde; “son tutanağın imzalanmasının” yanı sıra “temsil” yetkisi de verilmiştir. Son tutanağın ayrıca belirtilmesinin nedenlerinden birisi, tutanağın süreci belgelendiren en önemli kayıt olmasından kaynaklanmaktadır. Süreçte; son tutanağı imzalayabilen temsilcinin, son tutanakta büyük bir kısmı yer alan diğer belgeleri imzalayamayacağı düşünülemeyecektir. Nitekim son tutanağın içeriğini belirleyen 6325 sayılı HUAK m.17-(2), (3)’de “Arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaştıkları, anlaşamadıkları veya arabuluculuk faaliyetinin nasıl sonuçlandığı bir tutanak ile belgelendirilir. Arabulucu tarafından düzenlenecek bu belge, arabulucu, taraflar, kanuni temsilcileri veya avukatlarınca imzalanır… Arabuluculuk faaliyeti sonunda düzenlenen tutanağa, faaliyetin sonuçlanması dışında hangi hususların yazılacağına taraflar karar verir. Arabulucu, bu tutanak ve sonuçları konusunda taraflara gerekli açıklamaları yapar ve taraflar hazır değilse her türlü iletişim vasıtasını kullanarak hazır bulunmayan tarafları bilgilendirir.” düzenlemesinden, son tutanağı tanzim sorumluluğu arabulucuda olsa da, arabuluculuk faaliyeti sonunda düzenlenen tutanağa, faaliyetin sonuçlanması dışında hangi hususların yazılacağına tarafların karar vereceği, dolayısıyla böylesi önemli bir kararı veren temsilcinin, arabuluculuk sürecinde yer alan ve son tutanağa nazaran tali nitelikte olan diğer belgeleri  (ilk oturum ve ara tutanakları[3]) imzalamayacağı düşünülemeyecektir.

Sorun-3: İşvereni temsil eden yetkili çalışanı, arabuluculuk anlaşma belgesini imzalayabilir mi?

Yukarıda izah edildiği üzere, işverenin yetkilendirilen çalışanı, arabuluculuk sürecine ilişkin belgeleri imzalayabilecektir. Ancak anlaşma belgesi Borçlar Hukuku özel hukuk sözleşmesidir. Nitekim 6098 sayılı TBK uyarınca anlaşmanın iptali yoluna gidilebilecektir.

Anlaşma belgesi; arabuluculuk sürecinde tanzimi zorunlu olan tutanaklar içerisinde de sayılmamıştır[4].

Öte yandan; anlaşma belgesinin yazılı olarak düzenlenip düzenlenmeyeceği dahi tamamen tarafların takdirinde olmasının yanı sıra, yazılı olması  halinde içeriğini belirleme yetki ve sorumluluğu da taraflardadır[5]. Söz konusu belgeye ilişkin arabulucunun sorumluluğu, anlaşılan hususlarda dava açılamayacağı ve icra edilebilirlik şerhinin içerik ve sonuçları konusunda tarafları bilgilendirmektir.  (HUAKY m. 13/f. 2).

Anlaşmada nitelikli yazılı şekil veya resmi şekil şartını gerektiren bir taahhütte bulunulması durumunda bu taahhütlerin geçerliliği için kanunen aranan şekle ayrıca riayet edilmesi gerekir. Arabulucunun anlaşma belgesini imzalaması, bu belgeyi kanunen aranan şekil şartını gerçekleştiren bir belge haline getirmez. Bu yönde bir kanuni düzenleme mevcut değildir. Sözleşmelerin kurulması ve geçerliliğine ilişkin genel hükümler arabuluculuk faaliyeti sonucunda varılan anlaşma bakımından da uygulama alanı bulur[6].

[1] (6325 sayılı HUAK m.18A-(18)

[2] Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
Karar Tarihi: 04.07.2024
Esas No: 2024/8763 – Karar No: 2024/10645
Kararı İncele

[3] Arabuluculuk sürecinde hazırlanan tutanaklar için bknz. Uzman Arabuluculuğa Giriş Kitabı, © Avrupa Konseyi, Nisan 2023, sh.239-246

[4] © Avrupa Konseyi, sh.239

[5] 6325 sayılı HUAK m.18-(1)“Arabuluculuk faaliyeti sonunda varılan anlaşmanın kapsamı taraflarca belirlenir; anlaşma belgesi düzenlenmesi hâlinde bu belge taraflar ve arabulucu tarafından imzalanır.”

[6] © Avrupa Konseyi, sh.254