Uyuşmazlığın arabuluculuğa elverişli olması; iradilik prensibi ile doğrudan bağlantılıdır. Nitekim 6325 sayılı HUAK m.1 (2)’de “Bu Kanun, yabancılık unsuru taşıyanlar da dâhil olmak üzere, ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri iş veya işlemlerden doğan özel hukuk uyuşmazlıklarının çözümlenmesinde uygulanır. Şu kadar ki, aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
“Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf” edebilmeleri; temyiz kudreti ve fiil ehliyetine haiz olmalarının yanı sıra iradelerinin fesada uğramamış olması ile mümkündür.
İradenin sakatlanmaması; arabulucunun;
- Sistematik teknikler uygulayarak, görüşmek ve müzakerelerde bulunmak amacıyla tarafları bir araya getirmesi,
- Arabuluculuğun; esasları, süreci ve sonuçları hakkında sözlü ve yazılı bilgilendirmesi,
- Tarafın; sürecin anlam ve sonuçlarını, örneğin karşı tarafın yaptığı teklifin içeriğini kavrayamaması, teklifler arasında aşırı nispetsizliğin olması gibi hallerde, o tarafın “kendisini vekil ile temsil ettirmesini, şartları varsa adli yardımdan da faydalanabileceğini” belirtmesi,
- Tarafsızlık ve eşitlik ilkelerine uygun davranması, bu bağlamda örneğin; oturumları tarafsız bir yerde yapması, tarafların birbirleri üzerinde baskı yaratması ya da zorlayıcı etkenlerin ortaya çıkması halinde, müzakere tekniklerini kullanarak, sürecin sağlıklı ilerlemesini sağlaması,
- Sürece; başvurmak, süreci devam ettirmek, sonuçlandırmak veya bu süreçten vazgeçmek konusunda serbest olduklarını vurgulaması,
- Görevini özen ve hassasiyetle yapması,
Yukarıda sayılan tüm tedbirleri almasına rağmen, irade fesadı ortadan kalkmamış ise artık elverişlilikten söz edilemeyeceği için derhal süreci sonlandırması gerekir. [1]–[2]–[3]
[1] Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
Karar Tarihi: 29.05.2023
Esas No: 2023/4583 – Karar No: 2023/8010
Kararı İncele
[2] Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
Karar Tarihi: 10.10.2024
Esas No: 2024/10147 – Karar No: 2024/13332
Kararı İncele
[3] Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
Karar Tarihi: 14.03.2023
Esas No: 2023/131 – Karar No: 2023/3908
Kararı İncele
