Birden fazla talep veya davanın olduğu durumlarda, arabuluculuğa başvuru, her bir talep için ayrı ayrı mı dikkate alınır?
Arabuluculuk; özel hukuk uyuşmazlıklarının çözümlenmesinde uygulanır (6325 sayılı Kanun m.1/2). Dolayısıyla arabuluculuğa başvurunun dava şartı olup olmadığı; davanın hukuki nedenleri değil, ihtilafın çözümüne yönelmiş talep konusu irdelenerek belirlenecektir. O halde TBK m.60’da düzenlenen mütelahik davalarda olduğu gibi davanın hukuksal nedeni birden fazla olsa dahi, arabuluculuğa başvurunun dava şartı olup olmadığının tespitinde önem arz etmeyecektir. Buna karşın dava konusuna ilişkin taleplerin birden fazla olduğu durumlar da vardır. 6100 sayılı HMK’de düzenlenmiş olan; belirsiz alacak davası (m.107), kısmi dava (m.109), davaların yığılması (m.110), terditli dava (m.111), seçimlik dava (m.112), karşı dava (m.132), davaların birleştirilmesi (m.166), davanın tamamen ıslahı (m.180) ve davanın kısmi ıslahı (m.181) talep konusunun birden fazla olduğu davalardır. Bu tür davalarda, taleplerin bir kısmı bakımından arabuluculuğa başvurunun dava şartı, diğer kısmı için ise dava şartı olmadığı varsayıldığında, dava şartı arabuluculuk hükümleri uygulanacak mıdır? Her ne kadar 6325 sayılı HUAK’ta açık bir düzenleme olmamakla beraber, bize göre düzenleme yapılmaması bilinçli olmuştur. Zira genel olarak dava şartları her bir dava için ayrı ayrı gözetilir. Dolayısıyla talepler bir bütünlük ve bölünemezlik teşkil ediyorsa, başka bir ifadeyle ayrı ayrı dava konusu edilemeyecekse asli talebe bakılmalı, asli talep için arabuluculuğa başvuru dava şartı değil ise fer’i talep niteliği itibarıyla dava şartı arabuluculuk kapsamında kalsa dahi arabuluculuğa başvurunun dava şartı olmadığı söylenmelidir. Bununla birlikte, her bir talep için ayrı ayrı arabuluculuğa başvurunun dava şartı olduğu durumlarda ise diğer talepler bakımından da başvuru yapılmış ya da söz konusu talepler bakımından da müzakerenin gerçekleştiği son tutanaktan anlaşılıyor ise tekrar arabuluculuğa başvurmak gerekmeyecektir. Zira dava şartı olan husus, ihtilaf kapsamında başvuru yapılmasıdır. Başvuru konusunun, müzakere esnasında genişletilmesinde ise bir engel bulunmamaktadır.
[1] Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
Karar Tarihi: 26.10.2023
Esas No: 2023/15786 – Karar No: 2023/16160
Kararı İncele
[2] Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Karar Tarihi: 04.11.2020
Esas No: 2019/3611 – Karar No: 2020/4734
Kararı İncele
[3] Yargıtay 6. Hukuk Dairesi
Karar Tarihi: 05.12.2023
Esas No: 2023/3883 – Karar No: 2023/4076
Kararı İncele
